اعتبار و بدهی

پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) می‌فرمایند: «از قرض کردن بپرهیز که برای دینداری ناپسند است.» این جمله را همیشه باید به خاطر داشت. اما خوب همیشه حال زندگی یکسان نیست و گاهی مجبور به این کار می‌شویم اما قبل از این که قرض کنیم سه راه حل را امتحان کنیم.

اول صبر کنیم

گاهی پیش می‌آید که مشکلات را به خاطر هورمون‌هایی که اضطراب باعث ترشح آن‌‌ها می‌شود بزرگ‌تر از آن چیزی که هست می‌بینیم و نسنجیده اقدام به قرض از کسی یا نهادی می‌کنیم و بعد ازگذشتن از مشکل، تازه به این فکر می‌افتیم که مسئله مالی‌مان آن‌قدرها هم که فکر می‌کردیم سخت نبوده و می‌توانستیم با کمی صبر مشکل را حل کنیم. پس صبر کردن به ما مجال آرام شدن و بهتر فکر کردنش را می‌دهد.

از صندوق پس انداز یا اضطراری استفاده کنیم

اگر پس انداز ما از بودجه به ۹ برابر حقوق ماهیانه‌مان رسید، از آن پس می‌توانیم  مبلغ صندوق اضطراری را به صندوق پس اندازمان واریز کنیم. در چنین شرایطی و در مرحله اعتبار و بدهی که با خرج‌های پیش بینی شده رو به رو هستیم به راحتی می‌توانیم از این پس انداز استفاده کنیم.

با نهایت تاسف قرض بگیریم

خوب گاهی راه حل دیگری باقی نمی‌ماند جز این که قرض بگیریم. اما یادمان باشد هیچ گاه برای هزینه‌های    مصرفی قرض نگیریم و به سراغ مرحله اعتبار و بدهی نرویم! قرض باید به عنوان یک اهرم عمل کند و تنها در   مواقع خاص استفاده از این گزینه توجیه پذیر است. اگر برای هزینه‌های مصرفی قرض کنیم، آن وقت درد سر دوتا می‌شود یک پول قرضی که مصرف شده و رفته و به همراه خودپولی به جیب ما اضافه نکرده و دوم رنج برگرداندن قرض به موازات خرج‌های روزمره‌ مان و آینده‌ای که معلوم نیست که چه خرج و برج‌هایی برای ما به  همراه دارد.

 تا چقدر می‌توانم پس دهم؟

در میان تعاریف سواد مالی، به ویژه در مرحله اعتبار و بدهی، باید جدا از تعاریف به توانایی و مهارت هم رسیده باشیم و اگر قرار است قرض کنیم باید بدانیم که ظرفیت بدهی‌مان چقدر خواهد بود و مرز آن را برای خود مشخص کنیم. بی تعارف باید با خود حساب و کتاب کنیم؛ چرا که سنگ بزرگ علامت نزدن است! اما تعیین مرز به چه معنا است؟

چند سوال برای تعیین ظرفیت بدهی

اعتبار و بدهی دو مفهوم هم‌تراز هم هستند و اگر روزی مجبور به استفاده از اعتبارمان برای قرض کردن شدیم  باید به خاطر داشته باشیم که اعتبار همیشه به دردمان خواهد خورد و نباید آن را با مدیریت نادرست پیش دیگران و یا نهادهای مالی خدشه دار کنیم. یادمان باشد که به دست آوردن اعتبار نتیجه یک عمر خوش حسابی وزحمت است که با کوچک‌ترین اشتباه از دست می‌رود! زمانی که می‌خواهیم قرض کنیم چند سوال را از خودمان می‌پرسیم :

• ماهانه چقدر در می‌آوریم؟ از پول‌هایی که قرار است از عالم غیب به ما برسد چشم پوشی کنیم. تنها روی آن میزانی حساب باز کنیم که طبق قرارداد با جایی مطمئن سر هر ماه حقوق دریافت کنیم.
• بر اساس این که چقدر به طور ماهیانه حقوق می‌گیریم حساب کنیم که تا چه میزان و در چه زمان‌هایی باز پرداخت داشته باشیم؟ پاسخ به این سوال با توجه به نوع حقوق دهی‌ها کمی نسبیت دارد و قطعی نیست. بنابراین باید برای بازپرداخت‌ها بازه زمانی چند روزه مشخص کنیم. به عنوان مثال از یکم تا دهم هر ماه.
• چقدر طول می‌کشد تمام قرض را پس دهیم؟ در مرحله اعتبار و بدهی بنا بر قراردادهایی که می‌بندیم و منشا درآمدی که داریم باید ببینیم که میزان اقساط و یا چک‌هایی که می‌کشیم از چه حجم پولی و زمانی  برخوردارند. نکته بعدی که در مورد تسهیلات گریبان‌گیر آدم می‌شود، ضامن است. باید قبل از اقدام به  دریافت تسهیلات از این که نهاد موردنظرتان چه جور ضامنی را قبول می‌کند باخبر شوید.

اهرم کردن بدهی یعنی چه؟

حتما این جمله را شنیده‌اید: «آدم خوش حساب، شریک مال مردم است.» زمانی که از شیوه اعتبار و بدهی استفاده می‌کنیم و مقدار مورد نیازمان را قرض می‌گیریم باید به خاطر داشته باشیم که حفظ و افزایش اعتبار از اهمیت ویژه‌ای برای آینده مالی‌مان نزد دیگران برخوردار است. اگر از اعضای خانواده و یا دوست صمیمی خود  پول قرض بگیریم، در واقع وام قرض الحسنه گرفته‌ایم تنها باید اصل پول را به آن‌ها برگردانیم اما  اگر از بانک و یا نهادی دیگر وام و تسهیلات دریافت کرده‌ایم باید در نظر داشته باشیم که جدا از اصل پول باید میزان مشخصی کارمزد هم پرداخت کنیم.

این درصدبندی‌ها در بانک‌های ایران به این خاطر است که طی یک قرارداد رقم کارمزد درصد مشخصی داشته باشد تا از به وجود آمدن ربا جلوگیری شود. اما یک نکته مهم را در دریافت قرض در مرحله  اعتبار و بدهی نباید فراموش کنیم و آن این است که از بدهی به عنوان اهرمی برای پیشرفت و البته افزایش اعتباراستفاده کنیم. اهرم کردن به این معنا است که از قرض و وام در یک سرمایه گذاری مالی استفاده کنیم تا هم بتوانیم از آن درآمدی کسب کنیم و هم میزان بازدهی سرمایه گذاری طوری باشد که هزینه‌های مالی وام و  قرض‌مان را در چرخه کار برآورده کند.

مراحل اعتبار و بدهی را مرور می‌کنیم

پس اول از همه وضعیت بدهی‌های خود را مشخص می‌کنیم. سپس تمام تلاش‌مان رابه کار می‌گیریم تا سر وقت تمام اقساط را بازپرداخت کنیم و این نکته مهم که تنها اجازه داریم تا سی درصد ازدرآمد آینده خود را اکنون خرج کنیم.

یک پیشنهاد! برای این که بتوانیم این تمرین اعتبار و بدهی را به خوبی پشت سر بگذاریم بهتر است تا یک ‌سال از هیچ گونه قرض و وام و تسهیلاتی استفاده نکنیم و زندگی‌مان را با همان حقوق و درآمد خود بچرخانیم. 

چگونه درگیر بدهی نشویم؟

میانه‌روی یکی از اصول اسلامی در همه امور اجتماعی سیاسی و اقتصادی بوده ویکی از مصادیق مهم آن میانه روی در معیشت از جمله کسب رزق و انفاق و مهمتر از همه خرج است . برنامه ریزی ،اندازه گیری در مخارج، تعقل اقتصادی به معنای توجه به اهم و مهم دوری از ولخرجی از جمله راهکارهایی هستند که در روایات برای میانه روی در معیشت آمده است .

همچنان که در سواد مالی بر اهمیت بودجه بندی، داشتن پس انداز یا صندوق اضطراری و یا توجه به نیاز و خواسته هنگام خرید تاکید بسیاری شده است و رعایت تمامی این موارد می‌تواند از بدهکار شدن افراد در شرایط گوناگون زندگی جلوگیری کند. خارج شدن از مسیر میانه‌روی با زیاده‌خواهی یا توجه بیش از اندازه به آسایش و رفاه از جمله عواملی است که انسان را به فقر کشانده و پای بدهی را به زندگی آنها باز می کند.